In 1979 richtte de decanenconferentie van de Vlaamse rechtsfaculteiten een interuniversitaire commissie op met als opdracht, naar buitenlands voorbeeld, een eenvormige regeling op het gebied van citeerwijzen en afkortingen uit te werken voor de Vlaamse juristen.

Na consultatie van de rechtsfaculteiten zelf, de redactieraden van een groot aantal Nederlandstalige juridische tijdschriften, de korpschefs van de magistratuur en de deken van de Belgische Nationale Orde van Advocaten, groeide de basistekst van de commissie uit tot een definitief verslag, dat op 4 mei 1981 werd goedgekeurd door de decanenconferentie. Nog hetzelfde jaar werd het verslag als boekje gepubliceerd en kreeg het ruime verspreiding.

In 1986 gaf de decanenconferentie de opdracht de regels, waar nodig, aan te passen en te actualiseren. Na een ruime raadpleging zag een tweede, herwerkte uitgave het licht in 1987. Een derde verscheen in 1997 en werd licht gewijzigd herdrukt in 2000.

Aan de verschillende uitgaven hebben zeer veel personen rechtstreeks of onrechtstreeks hun medewerking verleend. Het is onbegonnen werk hen allen te vermelden. Zij verdienen dank voor hun bijdrage tot een kwaliteitsvolle rechtsbeoefening in het Nederlands. In het bijzonder zal de naam van wijlen prof. dr. Rob Kruithof aan dit project verbonden blijven.

De uitgave anno 2008 is dus de vierde, op enkele punten verbeterd, maar vooral vermeerderd. Zoals ook bij de vorige updates werd vastgesteld, is in enkele jaren tijd het landschap van de rechtsbronnen opnieuw gewijzigd. Zo zorgde een grondwet- wijziging in 2004 ervoor dat de deelstaten hun wetgevende vergadering effectief parlement mogen noemen en sinds mei 2007 ruimde het Arbitragehof plaats voor het Grondwettelijk Hof. Ook zag weer een aantal nieuwe tijdschriften het licht, terwijl andere intussen een stille dood stierven.

Een tweede belangrijke reden tot wijziging is de snelle opkomst van de informatie- en communicatietechnologie in het juridische werkveld. Bijzondere aandacht werd dan ook besteed aan het verwijzen naar onlinebronnen.

Ten derde voerde de Nederlandse Taalunie in 2005 een spellinghervorming door, met heel wat gevolgen voor de rechtstaal.

Tevens is van de gelegenheid gebruik gemaakt om enkele vergissingen en drukfouten uit de vorige edities te verbeteren.

Ten slotte heeft de commissie ook wat ‘gewied’ in het boekje. Gezien de inflatie aan wetgeving, is het quasi niet meer doenbaar om een lijst van vaak aangehaalde wetten en besluiten op te nemen. Daarom heeft de commissie ervoor gekozen richtlijnen te geven voor het verkort aanhalen van vaak geciteerde wetten.  

De Interuniversitaire Commissie voor Juridische Verwijzingen en Afkortingen is samengekomen op initiatief van de Vlaamse decanenconferentie. In tegenstelling tot de vorige keren hebben, naast de professoren die in de Vlaamse rechtenopleiding betrokken zijn bij het onderwijs van de rechtsmethodische competenties, ook een rechtstaaldeskundige en een rechtsbibliothecaris hun steentje bijgedragen. Daarnaast werd informatie gevraagd aan alle juridische uitgevers en heeft de commissie inspiratie opgedaan bij de Waalse en Nederlandse collega’s.  

Zoals de vorige edities, beperkt deze uitgave van Juridische verwijzingen en afkortingen zich tot de uitwerking van eenvormige regels voor juridische verwijzingen en afkortingen. Ze bevat dus vrijwel geen richtlijnen over de redactie van juridische teksten, zoals indeling, nummering en stijl, noch regels van het algemene taalgebruik (met uitzondering van het gebruik van hoofdletters).

Bij het opstellen van de regels werden, zoals voorheen, de volgende uitgangspunten in acht genomen:

In de praktijk zijn die uitgangspunten niet altijd volledig met elkaar te verzoenen, soms zelfs helemaal niet. In dergelijke gevallen heeft de commissie een keuze moeten maken. Zij beseft dat de gemaakte keuzen soms voor betwisting vatbaar zijn en niet iedereen zullen, noch kunnen bevredigen. Verwijzen en afkorten is een kwestie van afspraken, wellicht nog meer dan taal. Daarom dringt de commissie erop aan dat de Vlaamse juristen de voorgestelde normen, die uitgewerkt werden door de gezamenlijke Vlaamse rechtsfaculteiten, zoveel mogelijk in acht zouden nemen. Eenvormige verwijzingen en afkortingen tot stand brengen vereist inderdaad een zekere consensus onder de betrokkenen. Vrijwillige medewerking van al wie in juridisch Vlaanderen schrijft en uitgeeft, is dan ook onontbeerlijk voor het welslagen van het enige doel dat met dit boekje wordt beoogd: de rechtsbeoefening in Vlaanderen op een hoog peil houden.

De richtlijnen in deze leidraad betreffen vooral het Belgische recht, met inbegrip van de in België geldende internationale en vooral Europese bronnen. Daarnaast worden enkele algemene richtlijnen opgenomen voor referenties aan buitenlandse rechts-  verwezen naar de meest relevante gidsen en websites.

Het is de uitdrukkelijke wens van de commissie om de gids zo ruim mogelijk te verspreiden en de methodiek van het verwijzen en afkorten een belangrijke plaats in de rechtenopleiding te geven. In tegenstelling tot vorige edities, is de gids daarom ook gratis beschikbaar via links op de facultaire en andere websites (o.m. www.verwijzingen-en-afkortingen.be en www.legalworld.be).

Tot slot nog een oproep tot medewerking met het oog op latere edities van dit werk. Wie suggesties of opmerkingen heeft, kan terecht bij de leden van de commissie.

Prof. dr. Annick De Boeck (K.U. Brussel)

Prof. dr. Karl Hendrickx (Universiteit Antwerpen en taaladviseur Rekenhof)

Dhr. Christoph Malliet (Bibliothecaris Faculteit Rechtsgeleerdheid K.U.Leuven)

Prof. dr. Georges Martyn (UGent)

Prof. dr. Stefaan Smis (VUB)

Prof. dr. Bernard Tilleman (K.U. Leuven en KULAK)

Prof. dr. Dirk Vanheule (Universiteit Antwerpen)

Reacties zijn welkom bij:

Annick.DeBoeck@kubrussel.ac.be

HendrickxK@ccrek.be

Christoph.Malliet@law.kuleuven.be

Georges.Martyn@ugent.be

Stefaan.Smis@vub.ac.be

Bernard.Tilleman@kuleuven-kortrijk.be

Dirk.Vanheule@ua.ac.be  

  PDF-versie V&A 

  Overzicht wijzigingen en nieuwigheden V&A (2008)