3. Afkortingen

3.1. Wetgeving

3.1.1. Opmerkingen vooraf

227. Afkortingen van wetboeken en vaak aangehaalde verdragen, internationaalrechtelijke normen, wetten en besluiten mogen worden geciteerd zonder verwijzing naar hun vindplaatsen ( supra nr. 90).

228. De commissie acht het raadzaam om enkele afspraken te maken over de manier waarop normen het best verkort kunnen worden geciteerd. In elk geval is het aanbevolen dat bij de eerste vermelding (of in de bibliografie) de volledige verwijzing met datum en opschrift wordt gegeven.

De gulden regel is dat een citeertitel iets betekenisvol zegt over de inhoud van de norm. Andere voorbeelden, hoe ingeburgerd ook, verdienen geen navolging. Zo kent elke notaris de Ventôsewet (verwijzend naar het moment van afkondiging van de wet volgens de Franse revolutionaire kalender), maar Notariswet zou stukken duidelijker kunnen zijn. Wie met contractenrecht bezig is, kent de Wet Breyne (genoemd naar de politieke initiatiefnemer), maar Woningbouwwet is veel transparanter.

Voor een betekenisvolle citeertitel wordt gewoonlijk een kernwoord uit het opschrift overgenomen. Dit vergemakkelijkt ook het opzoeken van de tekst in databanken. Wie bijvoorbeeld aan de hand van de verkorte naam Jeugdbeschermingswet op zoek gaat in Belgiëlex komt automatisch bij de wet van 8 april 1965 (en zijn latere wijzigingen) terecht.

Het wordt natuurlijk een stuk moeilijker als de wetgever zelf niet bijzonder origineel geweest is in de naamgeving of als de bedoelde wetgeving een deel is van een groter geheel houdende diverse bepalingen, programmawetten, mozaïekwetten, verzamelwetgeving e.d. Dan verdient het aanbeveling aan te sluiten bij de reeds ontwikkelde naamgeving in de rechtsliteratuur of, als die er nog niet is, bijvoorbeeld bij een eerste commentaar, zelf een betekenisvolle naam op basis van de inhoud te formuleren.

229. Hoewel het onderscheid tussen een wet en een wetboek niet altijd meer zo groot is, volgt in randnummer 235 een apart lijstje een overzicht van de belangrijkste wetboeken en hun afkortingen. Voor deze afkortingen worden, zoals voor de soortnamen van wetgeving, geen punten gebruikt als ze volledig uit hoofdletters bestaan. Naast deze wetboeken zijn er voor vele rechtstakken ook belangrijke wetten, die als het ware de rol van een wetboek spelen zonder als dusdanig ‘wetboek’ of ‘code’ in het opschrift te dragen. Soms krijgen ze van de uitvaardigende overheid wel al een citeertitel mee. Die wordt dan het best ook gebruikt. In andere gevallen creëert de praktijk een citeertitel, alsook vaak een eigen afkorting. Ook in dit laatste geval mogen de punten weggelaten worden als er alleen hoofdletters voorkomen.

230. Bij de opvolging van gelijknamige wetten in de tijd is het aangewezen het jaartal te vermelden na de afkorting, zodat de lezer weet om welke versie het gaat: bv. WIB 1964 en WIB 1992.

3.1.2. Internationaalrechtelijke wetgevingsbronnen

231. De belangrijkste wetgevende akten zijn:

3.1.3. Interne wetgevingsbronnen

232. Er wordt aanbevolen geen punten te gebruiken in afkortingen die uitsluitend uit twee of meer hoofdletters bestaan. Het gaat hier immers over zgn. initiaalwoorden, die volgens de algemene spellingsregels geen punten krijgen ( supra nr. 27).

233. In beginsel wordt de naam (en de afkorting) van de uitvaardigende instantie gebruikt zoals die gold op het moment van de uitgevaardigde norm. Zo kan een besluit van de Vlaamse Executieve zijn naam behouden, ook al heet dit orgaan vandaag Vlaamse Regering.

234. Enkele belangrijke internationale verdragen:

235. Enkele belangrijke wetboeken worden als volgt afgekort:

236. Als verwezen wordt naar voorbereidende documenten, kunnen de volgende afkortingen voor de parlementaire instellingen worden gebruikt.

3.2. Rechtscolleges

3.2.1. Algemeen

3.2.2. Internationaalrechtelijke rechtscolleges

238. De voor het Belgische recht belangrijkste internationaalrechtelijke rechtscolleges zijn:

3.2.3. Interne rechtscolleges

239. De belangrijkste Belgische rechtscolleges zijn:

3.3. Tijdschriften, verzamelwerken en reeksen

3.3.1. Algemeen

240. Voor algemene regels inzake het gebruik van hoofdletters en punten in afkortingen, supra nr. 25 et seq. De hieronder vermelde regels gelden voor de afkortingen van (Belgische) juridische tijdschriften en verzamelwerken.

3.3.2. Hoofdletters

241. De eerste letter van de afkorting van een tijdschrift is steeds een hoofdletter (bv. De Gem.). Woorden die tot één letter worden afgekort, worden in het Nederlands steeds als hoofdletter afgekort (bv. T.Fin.R., maar in het Frans Rev.b.compt.). 

Bij woorden die tot meer dan één letter worden afgekort, wordt in het Nederlands de eerste letter een hoofdletter (bv. Limb.Rechtsl., maar in het Frans Journ.proc., Jur.trav.Brux., C.conc.jur. ).

3.3.3. Punten en spaties

242. Afkortingen die louter uit hoofdletters bestaan, worden bij voorkeur zonder punten afgekort (bv. TPR, RGAR ). Bevat een afkorting ook kleine letters, dan worden overal punten gebruikt, dus ook na een alleenstaande hoofdletter (bv. T.Fin.R., Soc.Kron., Rev.dr.santé ).

Afkortingen van tijdschriften, reeksen of verzamelwerken bevatten geen spaties (bv. T.Gez., Not.Fisc.M.), behalve na een onafgekort woord (bv. Jura Falc.).

Als een afkorting op zichzelf geen punten heeft (BTW, VBO), dan behoudt ze deze vorm, ook als ze in de naam van een tijdschrift wordt samengevoegd met een woord dat met een punt wordt afgekort ( BTW Rev., Bull. VBO ). Er staan dus wel punten tussen opeenvolgende hoofdletters als die geen autonome afkorting vormen ( Jur.dr.soc.B.L.N. ).

3.3.4. Tweetalige tijdschriften en reeksen

243. Voor tweetalige tijdschriften wordt de Nederlandstalige afkorting gebruikt (als men in het Nederlands publiceert).

3.3.5. www.rechtsaf.be

244. Voor de lijst van Nederlandstalige en Franstalige afkortingen van de belangrijkste Belgische, en voor het Belgische recht relevante, tijdschriften wordt verwezen naar www.rechtsaf.be.

In deze onlinelijst worden slechts een beperkt aantal jaarverslagen opgenomen. Voor andere jaarverslagen (en jaarrapporten) geldt dezelfde regel die hier wordt toegepast, namelijk Jv. of (voor eentalig Franse verslagen) Rap.Ann., gevolgd door de gangbare afkorting van de instelling of organisatie.

Nieuwsbrieven die niet in de lijst werden opgenomen, worden bij voorkeur niet afgekort.

245. De geactualiseerde onlineversie is te vinden op www.rechtsaf.be.

3.4. Andere afkortingen

246. In juridische teksten worden de volgende afkortingen geregeld gebruikt. (Zie ook randnummer 27.)